Σχεδιασμός εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων: ποια είναι τα σημαντικά;

Όταν έχεις να κάνει με μια ομάδα παιδιών που έχει ταυτίσει μια ώρα με την ώρα ελεύθερου παιχνιδιού,  γενικότερα ελεύθερης απασχόλησης ή  ‘μελέτης’ με την παραδοσιακή έννοια, -κάτι που συνήθως προκαλεί πολλά επιφωνήματα του τύπου ‘ωχ’, ‘ουφ’ και παρόμοια…- τότε χρειάζεται να βρεις κάποιον άλλο τρόπο ώστε να εισάγεις σταδιακά δραστηριότητες εκπαιδευτικού περιεχομένου, που θα συνδυάζουν και τα δύο: και μελέτη και παιχνίδι!

Σκοπός φυσικά είναι να υπάρχει  όφελος στο μαθησιακό/γνωσιακό κομμάτι, να ‘δέσει’ η ομάδα (ακόμη και αν μιλάμε για δύο άτομα) και να εξοικειωθεί παραπάνω με έννοιες όπως αυτή της συνεργασίες, του σεβασμού, της υπομονής κλπ., αλλά και να περνάμε και καλά και ευχάριστα. Ο τρόπος που διάλεξα εγώ, για παιδιά δημοτικού, ήταν αυτός: δεν αναφερόμαστε σε ώρα μελέτης, αλλά σε ώρα ‘γυμναστικής’* και ενδυνάμωσης του μυαλού μας. Τα παρακάτω βέβαια ισχύουν για μαθητές σε οποιαδήποτε ηλικία.

Και τελικά τα σημαντικά για τον σχεδιασμό μιας δραστηριότητας ποια είναι;

1. Η σηματοδότηση της δραστηριότητας και η πρώτη εντύπωση

Ο τρόπος που θα αναφερθείς σε κάτι και η ‘πρώτη εντύπωση’  παίζει πολύ σημαντικό ρόλο. Αντικαθιστώντας μια έννοια, όπως π.χ. την έννοια ‘μελέτη’, που συνήθως για τους μαθητές συνδέεται με άλλες έννοιες και εικόνες που εγκεφαλικά έχουν ‘εντυπωθεί’ με αρνητικό πρόσημο (όπως ‘αγγαρεία’ ή ‘βαρεμάρα’, ‘αυστηρός’ κλπ.), τότε αυτομάτως μετακινείς την προσοχή τους σε κάτι καινούριο. Αυτό,  σου δίνει τη δυνατότητα, έστω σε αρχικό στάδιο και για λίγο, να έχεις την περιέργειά τους στραμμένη στο ‘νέο’. Και η πρώτη, καλή εντύπωση πάντα αρκεί για αρχή- είναι το παραθυράκι για τη συνέχεια.

2. Οριοθέτηση, δόμηση και πλαισίωση της δραστηριότητας

Οριοθέτηση θα πει μεταξύ άλλων ότι γίνεται ξεκάθαρο εξαρχής πότε είναι η ώρα που αφιερώνεται χρόνος σε κάτι συγκεκριμένο και πότε είναι η ‘ελεύθερη ώρα΄. Γι’αυτό -και για άλλα- μπορεί να οριστούν κάποιοι κανόνες ή κάποιες ‘συμφωνίες’ από όλους μαζί. Πότε γίνονται αποδεκτές οι συμφωνίες; Όταν υπάρχει κίνητρο. Και εδώ μπαίνει ο ρόλος της πλαισίωσης και δόμησης μιας δραστηριότητας. Το παιδί θα πρέπει να ακούσει και να κατανοήσει, όσο το δυνατόν, για τα οφέλη που θα έχει από αυτή τη δραστηριότητα. Εκτός από συμφωνίες, να υπάρχουν και βήματα κατάκτησης μιας δραστηριότητας, σαφείς οδηγίες και όλα αυτά μέσα σε ένα πλαίσιο.

Για παράδειγμα, το πλαίσιο που έθεσα εγώ για τη γυμναστική του μυαλού ήταν μέσα από μια μικρή ιστορία για το πώς μυαλό και σώμα συνεργάζονται και χρειάζεται να παραμένουμε ήρεμοι ώστε να πάει η ‘ενέργεια’ στο μυαλό μας και έτσι να μπορούμε να το γυμνάσουμε.

Με αυτό τον τρόπο, αυτομάτως δίνεται ένα πλαίσιο για το πότε είναι λειτουργικό όλο αυτό.

3. Συμμετοχή

Είναι πολύ σημαντικό το παιδί να συμμετέχει στη διαμόρφωση του προγράμματος και να μην καλείται απλά να αποδεχτεί ένα έτοιμο σχήμα μιας δραστηριότητας. Το παιδί δίνει ιδέες, εκφράζει απορίες, ζητείται η άποψή του, η ομάδα καλείται να ακούσει και να σεβαστεί τις απόψεις όλων κλπ.

4. Συσχέτιση

Η οποιαδήποτε δραστηριότητα οφείλει να έχει μια σύνδεση με την καθημερινότητα του παιδιού και την πραγματική ζωή- άλλωστε έτσι θα την κατανοήσει και θα έχει και ενδιαφέρον!

5. Ανατροφοδότηση

Μεταξύ μας εκδραζόμαστε για ό,τι μας άρεσε και ό,τι δεν μας άρεσε και καλούμαστε να βρούμε εναλλακτικούς τρόπους να ξεπεράσουμε κάποιο εμπόδιο ώστε να πετύχουμε τους στόχους μας.

6. Διαχείριση ‘κρίσεων’

Είναι πολύ πιθανό, το πιαθνότερο, ότι θα υπάρξουν μέρες με περιστατικά γκρίνιας, βαρεμάρας, τσακωμών μεταξύ των παιδιών, διαφωνίες κλπ., ειδικά όταν μιλάμε για μια μεγάλη ομάδα παιδιών. Ακόμη και μέρες όπου δεν θα υπάρχει κανένα αποτέλεσμα. Τα περιστατικά αυτά ωστόσο δεν θα πρέπει να φέρνουν κάποιον σε δύσκολη θέση, στην πραγματικότητα είναι σπουδαίες ευκαιρίες για συζήτηση στην ομάδα (ή ατομικά) και διαχείρισή τους έτσι ώστε να μάθουμε κάτι μέσα από αυτό.

7. Ρεαλιστικοί στόχοι

Αυτό το τελευταίο ίσως το θεωρώ και το πιο σημαντικό απ ‘όλα: οι στόχοι θα πρέπει να είναι ρεαλιστικοί. Τόσο αυτοί που θέτει ο εκπαιδευτικός από τον εαυτό του, όσο και αυτοί που ισχύουν για την ομάδα. Ξεκινάμε πάντοτε από το επίπεδο στο οποίο βρισκόμαστε, εισάγουμε σταδιακά και θυμόμαστε πάντα πως κάθε μα κάθε βήμα, μικρό ή μεγάλο, έχει σημασία. Η απογοήτευση, τα βήματα πίσω, οι ‘καλές’ και ‘κακές’ μέρες είναι όλα μέσα στο πρόγραμμα. Σημασία έχει η προσήλωση στο στόχο.

 

*Η πηγή έμπνευσης, κάτι εξαιρετικά ενδιαφέρον: To ‘ Brain Gym’ είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα σύνολο σωματικών ασκήσεων και δρατσηριοτήτων που ενισχύουν τις μαθησιακές ικανότητες ενός ατόμου. Η ιστοσελίδα του επίσημου οργανισμού βρίσκεται εδώ, ενώ για την Ελλάδα μπορείτε να βρείτε πληροφορίες γι’αυτό εδώ.

Photo by rawpixel on Unsplash

 

 

 

 

Αφήστε μια απάντηση